Μυϊκή Ενδυνάμωση στα νευρολογικά περιστατικά – Πόσο απαραίτητη είναι;

Ο χρόνος μας φθείρει. Γιατί να εξαιρείται το μυϊκό σύστημα απο αυτό;

Καθώς μεγαλώνουμε, οι περισσότεροι από εμάς βιώνουμε την έλλειψη της δύναμης. Ο τετρακέφαλος μυς ενός εξηντάχρονου έχει μόνο το εξήντα τις εκατό της δύναμης από αυτή που έχει ένα άτομο στα είκοσι του χρόνια. Αυτό ισχύει και για τους άντρες και για τις γυναίκες.

Οι Macaluso και De Vito περιγράφουν τη διαδικασία απώλειας της δύναμης, η οποία αποδίδεται σε μια ποσοτική απώλεια μυϊκής μάζας (σαρκοπενία), μια επιλεκτική ατροφία των τύπου ΙΙ ινών εξαιτίας της προοδευτικής απώλειας των κινητικών νευρώνων στον νωτιαίο μυελό, οι οποίοι προκαλούν μια αρχική απονεύρωση των ταχείας ενεργοποίησης ινών.

Αυτές οι ίνες νευρώνονται από κινητικές μονάδες τύπου Ι, μέσω παράπλευρης εκβλάστησης. Η ενδυνάμωση στους ηλικιωμένους βελτιώνει την μυϊκή δύναμη και τη λειτουργία τους.

Μια νευρολογική βλάβη εντείνει την απώλεια δύναμης;

Μια βλάβη στον άνω κινητικό νευρώνα προκαλεί αδυναμία. Πολλοί άνθρωποι που μπορεί να υποφέρουν από μια βλάβη στο κεντρικό νευρικό σύστημα, μπορεί να βίωναν την αδυναμία και πριν τη βλάβη. Πρόσφατα στοιχεία υποστηρίζουν ότι γενικά μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο, οι βλάβες όπως η αδυναμία, η απώλεια επιλεκτικότητας και η κόπωση περιορίζουν την ανάρρωση της λειτουργίας.

Ιστορικά, η δύναμη δεν θεωρούνταν να έχει σχέση με ασθενείς με βλάβες στον άνω κινητικό νευρώνα.

Η Berta Bobath δήλωνε ότι ‘η αδυναμία ενός μυός δεν είναι πραγματική, αλλά σχετική με την αντίσταση των σπαστικών ανταγωνιστών’. Επίσης τόνιζε ότι ‘ η μυϊκή αδυναμία μπορεί να οφείλεται σε αισθητικό έλλειμμα, είτε απτικό είτε ιδιοδεκτικό είτε και τα δύο’. Αυτή η τελευταία δήλωση εξακολουθεί να ισχύει και αποτελεί μια αιτία για αδυναμία.

Η Berta δεν χρησιμοποιούσε αντίσταση στην εκπαίδευση της δύναμης κατά τη διάρκεια της θεραπείας, αλλά αύξανε τη δύναμη των ασθενών της χρησιμοποιώντας το βάρος του σώματός τους ενάντια στη βαρύτητα, καθώς ανέβαιναν σκάλες, κάθονταν, ή στέκονταν στο ένα πόδι.

Η έρευνα, ωστόσο, έχει δείξει ότι η αδυναμία είναι ένα σημαντικό πρόβλημα σε βλάβες του ΚΝΣ, και μπορεί να οφείλεται σε αδυναμία της νευρικής μεταφοράς, και μειωμένης ικανότητας να επιστρατεύεται κατάλληλος αριθμός κινητικών μονάδων για την πραγματική λειτουργία. Γι’ αυτό το λόγο το πρόβλημα της αδυναμίας θα πρέπει να αντιμετωπίζεται στη θεραπεία.

Πολλοί ασθενείς μπορεί να είναι ικανοί να επιστρατεύσουν έντονη μυϊκή δραστηριοποίηση σε μαζικά πρότυπα κίνησης, αλλά είναι ανίκανοι να επιστρατεύσουν επιλεκτική μυϊκή δραστηριοποίηση για να ενισχύσουν τη λειτουργική σταθερότητα. Συνεπώς, η εκπαίδευση της δύναμης πρέπει να είναι επιλεκτική και σε λειτουργικά πρότυπα.

Κλινικά παραδείγματα σημαντικότητας στην ενδυνάμωση στα νευρολογικά περιστατικά

Κλινικά, κάποιοι μυς είναι περισσότερο σημαντικοί για να ενισχυθούν στην ενδυνάμωση στα νευρολογικά περιστατικά:

• Απαγωγή του χεριού για τον δελτοειδή, διευκολύνει το διαχωρισμό του κορμού από το χέρι
• Ο τρικέφαλος σαν ένας επιλεκτικός ανταγωνιστής του δικέφαλου βραχιόνιου για το συντονισμό του άνω άκρου και της άκρας χείρας
• Απαγωγή αντίχειρα για την έκταση του καρπού
• Ραχιαία κάμψη των δακτύλων του ποδιού για επαφή της πτέρνας κατά τη βάδιση
• Υποκνημίδιος και γαστροκνήμιος για την προώθηση στη φάση φόρτισης της βάδισης
• Κεντρική μοίρα των ισχιοκνημιαίων και περιφερική μοίρα του τετρακεφάλου για τα διαφορετικά στάδια της φάσης στήριξης
• Εκτείνοντες του ισχίου, απαγωγοί και έξω στροφείς για τη σταθερότητα του ισχίου κατά την όρθια θέση
• Η δύναμη πρέπει να βασίζεται στη σταθερότητα του πυρήνα (κορμού).

Υπάρχει »ειδικός τρόπος» για ενδυνάμωση στα νευρολογικά περιστατικά;

Η εκπαίδευση της δύναμης στη νευρολογική αποκατάσταση περιέχει ασκήσεις που επιλέγονται με βάση τις ανάγκες του ατόμου τη συγκεκριμένη περίοδο. Οι ασκήσεις εκτελούνται με επαναλήψεις, ποικιλία και με βαθμό δυσκολίας.

• Επαναλαμβανόμενες συσπάσεις αδύναμων μυϊκών ομάδων. Ο στόχος είναι η επανάκτηση της ικανότητας για παραγωγή και έλεγχο δύναμης μειομετρικά και πλειομετρικά. Παράδειγμα ασκήσεων: ασκήσεις με λάστιχα γυμναστικής , άρση βάρους μονοαρθρικά ή πολυαρθρικά, ασκήσεις σύλληψης, κτλ.
• Λειτουργικές ασκήσεις εκπαίδευσης δύναμης, οι οποίες είναι σχεδιασμένες για παραγωγή μυϊκής δύναμης, έλεγχο των άκρων και διατήρηση του μυϊκού μήκους, έτσι ώστε η δύναμη να παράγεται αρκετά γρήγορα, με ρυθμό και έλεγχο για συγκεκριμένη δραστηριότητα. Παραδείγματα ασκήσεων: ασκήσεις κλειστής κινητικής αλυσίδας, καθίσματα, διάδρομος βάδισης, κτλ.
• Εκτέλεση λειτουργικών δραστηριοτήτων. Παραδείγματα ασκήσεων: ανέβασμα-κατέβασμα σκάλας, μετακίνηση σε ήπια ανηφόρα-κατηφόρα, επαναλαμβανόμενο σήκωμα-κάθισμα κρατώντας ένα αντικείμενο, πιάνοντας κάτι από το πάτωμα ή από ράφι, ασκήσεις σε συνθήκες έλλειψης ισορροπίας όπως σε δίσκο ισορροπίας κτλ.

Credits – Επιμέλεια: Ευαγγελία Μαντά

Αναφορές:

• Gjelsvik BB (2008) The Bobath Concept in Adult Neurology. 1st Edition. Thieme, Stuttgard, Germany.
• Macaluso A, De Vito G, (2004). Muscle strength, power and adaptations to resistance training in older people. Eur J Appl Physi;91(4):450-72.
• Janet Carr and Roberta Shepherd, 2011, Neurological rehabilitation: Optimizing Motor Performance.